Over enkele dagen is het zover: de Olympische Winterspelen gaan van start. Van 6 tot en met 22 februari 2026 vormen Milaan en Cortina d’Ampezzo het decor voor het grootste podium in de wintersport.
In aanloop naar en tijdens de Winterspelen gaan wij in onze serie Olympische Winterverhalen in gesprek met sprekers die zelf hebben gepresteerd op dit unieke podium. Zij blikken terug op hun ervaringen, delen de lessen die hen hebben gevormd en vertellen over de momenten die hen zijn bijgebleven, op én naast het sportveld.
Deze week spreken we met Jochem Uytdehaage, meervoudig olympisch kampioen schaatsen en veelgevraagd spreker over vitaliteit, balans en duurzame prestaties.
In controle richting het grootste podium
In de aanloop naar de Spelen beleefde Jochem een periode waar hij nog altijd met plezier op terugkijkt. “We waren vooraf in Calgary en ik merkte dat het schaatsen steeds lekkerder ging,” vertelt hij. “Ik kreeg steeds meer zin om te laten zien wat ik waard was.” Het vertrouwen groeide, mede door het gevoel van controle. “Ik wist dat ik op een hooglandbaan een persoonlijk record kon rijden. Dat maakte het spannend, maar ook leuk.”
Die controle gaf rust. “Ik kon heel makkelijk keuzes maken in wat wel en niet goed voor me was.” Zelfs rugklachten in de week voorafgaand aan zijn race veranderden dat gevoel niet. “Dat is niet wat is blijven hangen. Het heeft me niet belemmerd om te doen waar ik zo lang naartoe had gewerkt.”
Voor Jochem was kwalificatie nooit het einddoel. “Kwalificeren is één, maar daarna wil je ook de beste race rijden die op dat moment mogelijk is.” Die insteek bleek cruciaal.
Ritme en controle
Richting zijn gouden race in 2002 voelde Jochem zich geen uitgesproken favoriet. Wat hij wél voelde, was enthousiasme. “Ik had gewoon heel veel zin om te gaan schaatsen.” Hij wist precies wat hij wilde doen, maar ook wat hij bewust liet. Dat creëerde een soort flow, al noemt hij het zelf liever controle en ritme.
“Het zat in kleine dingen: eten, reizen, een mailtje naar een vriend met een update, en dan weer focussen.” Die afwisseling tussen ontspanning en scherpte maakte het mogelijk om te genieten én te presteren. Tegelijkertijd wist hij hoe kwetsbaar dat gevoel is. “Twee dagen na mijn race stond ik weer op het ijs en dacht ik: ben ik nou olympisch kampioen? Het ging voor geen meter.” Dit bevestigde voor hem dat succes niet iets blijvends is. “Het gaat niet om een magisch gevoel, maar om controle hebben, keuzes maken en geen twijfel toelaten over wat goed voor je is.”
Schaatser en mens
Terugkijkend ziet Jochem zijn carrière in twee fases. “Tot en met Salt Lake City ging het goed. Daarna wilde ik alles in dienst stellen van de beste schaatser zijn.” Dat bleek een valkuil. “Ik was niet alleen schaatser. Ik was ook mens.”
Met de kennis van nu zou hij andere keuzes maken. “Ik zou veel bewuster kijken waar ik energie van krijg en waar niet.” Dat betekent ook ruimte maken voor zaken die niet direct sportief rendement opleveren. “Soms krijg je juist energie van even iets anders doen. Met vrienden de kroeg in, misschien zelfs een keer een beetje dronken worden, even loslaten. Dat helpt uiteindelijk om daarna weer scherper te zijn.” Juist die balans maakt het volgens Jochem mogelijk om langdurig te presteren.
In zijn werk met jonge sporters en binnen Stichting Sporttop ziet hij hoe relevant deze lessen nog steeds zijn. “Zeker in deze tijd, met sociale media en continue prikkels, moet je weten wanneer je sporter bent en wanneer niet.” Hij benadrukt het belang van schakelen tussen verschillende rollen: atleet, student, vriend, zoon of dochter. “Als je leert je aandacht te richten op de dingen die je energie geven, haal je op de lange termijn een veel hoger rendement.”
Blik op de komende Winterspelen
Met die ervaring kijkt Jochem vooruit naar de komende Spelen. Hij ziet één duidelijke rode draad. “Alle sporters zijn waanzinnig goed voorbereid. Het verschil zit in het hoofd.” De vraag is simpel: is je hoofd vrij?
“Heb je er zin in? Ben je uitgerust? Kun je je aandacht volledig richten op die ene race?” Sporters die zich niet laten meeslepen door alles eromheen, of spanning juist positief weten te gebruiken, maken volgens hem het verschil. “Op de Spelen gebeuren vaak onvoorspelbare dingen waardoor favorieten bezwijken. Alleen degene die bij zijn taak blijft en uitvoert wat hij jarenlang heeft getraind, kan daar presteren.” Juist dat grillige karakter maakt de Olympische Spelen zo bijzonder, benadrukt Jochem
Energie als sleutel
Als spreker vertaalt Jochem deze inzichten naar het dagelijks leven. Zijn centrale thema is energiemanagement. “Energie bestaat uit verschillende vormen: fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel.” Door kleine aanpassingen kunnen grote veranderingen ontstaan. “Een half uur eerder slapen, minder op je telefoon, iets bewuster kiezen.” Dat leidt tot meer rust, betere keuzes en uiteindelijk meer energie.
Zijn boodschap is helder. “Het draait niet om alles perfect doen, maar om begrijpen waar je energie van krijgt en daar bewust mee omgaan.” Een les die begon op het ijs, maar ver daarbuiten doorwerkt.
Wil je meer weten over Jochem Uytdehaage als spreker? Bekijk zijn profiel hier.